"Een coach helpt, inspireert en motiveert."

Terugvalpreventie

0

De laatste fase

De term terugvalpreventie komt uit de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). In veel behandelingen en therapieën binnen de GGZ wordt een traject afgesloten met een terugvalpreventieplan. Dit plan heeft als doel om de ingezette positieve verandering voort te zetten en daarmee een terugval in oude gedragspatronen te voorkomen. In de verslavingszorg bijvoorbeeld wordt aan het einde van de behandeling een terugvalpreventieplan samen met de cliënt opgesteld. Hierin staan alle risicofactoren beschreven waar de cliënt mee geconfronteerd gaat worden en de manieren hoe hiermee om te gaan. In het geval van een alcoholverslaving kan hier bijvoorbeeld in staan dat: een cliënt vrienden opzoekt (die niet drinken) wanneer hij of zij zich down voelt, voorlopig niet naar feesten gaat waar veel gedronken en gebruikt wordt, dagelijks zijn G schema’s met betrekking tot het verlangen naar drank in blijft vullen, na een voetbalwedstrijd niet langer dan een half uur in de kantine blijft hangen, geen drank in huis haalt (ook niet voor verjaardagen).

Ook in het geval van deze training voor stressreductie is sprake van nieuwe, aangeleerde gedragspatronen EN het afleren van oude gedragspatronen. En dus is hier ook sprake van een risico tot terugval! Terugval in eerdere gedragspatronen zoals : geen ‘nee’ zeggen, geen prioriteiten stellen, te weinig ontspanning zoeken, zeer perfectionistisch zijn, je gedachten niet onderzoeken, etc. Een terugval zou in jouw geval betekenen dat je je net aangeleerde veranderingen toch laat gaan en terugvalt in je oude gewoonten, oud gedrag. Om dit te helpen voorkomen is het belangrijk om jouw eigen terugvalpreventieplan op te stellen.

Hoe concreter hoe beter!

Bij terugvalpreventie zijn veel mensen geneigd om globale en algemene geheugensteuntjes voor zichzelf te noteren zoals: “Gewoon zo volhouden!” of “Blijven doen wat ik nu doe”. Het succes van zo’n “plan” zal geen lang leven beschoren zijn. Je moet beginnen om precies te noteren wat je anders bent gaan doen in de afgelopen weken.

Kijk hierbij in eerste instantie niet naar de opdrachten, video’s en blogs die je behandeld hebt, maar kijk alleen naar de dingen die JIJ bent gaan doen of gaan laten. Kijk naar de wijze waarop je bent gaan bewegen of sporten, gaan schrijven, maar ook de dingen die je in jouw weken bent gaan doen. Daarnaast naar de zaken die je bent gaan uitspreken naar mensen, taken die je weg hebt gestreept, ontspanning die bent gaan zoeken, momenten die je gebruikt om tot jezelf te komen, stilte te creëren, etc. DEZE lijst met dingen die jij ANDERS bent gaan doen vormt de basis voor jouw terugvalpreventie.

Want het is en blijft namelijk van belang dat je blijft monitoren of je deze dingen nog steeds doet!

Zie de veranderingen die je hebt ingezet en de inzichten die je hebt verworven als noodzakelijke ingrediënten om je stress onder controle te houden. Door deze ingrediënten ben jij je beter gaan voelen en heb jij je leven beter in de hand. Maak van deze dingen een lijst. Die lijst met veranderingen en inzichten print je uit op een A4 en deze leg je op een aantal belangrijke plaatsen neer. Steeds kijk je nu terug of jouw leven nog voldoet aan jouw concrete opgestelde plan.

Pas op als het beter gaat…

Er is een grote valkuil die nu om de hoek komt kijken. Je hebt inzichten verworven, bent dingen anders gaan doen of gaan laten. Je hebt meer inzicht in je gedachten, gevoel en je gedrag. En het belangrijkste natuurlijk: je bent je beter gaan voelen. Dit laatste kan nu juist een risico gaan vormen. Aan de hand van een voorbeeld wordt dit duidelijker:

Een depressieve patiënt wordt behandeld voor zijn klachten. Belangrijke onderdelen zijn dagelijks gaan bewegen, sporten, meer sociale contacten zoeken, oefeningen doen in het kader van cognitieve gedragstherapie, moeilijk situaties niet meer vermijden en beter communiceren met zijn vrouw. Na een aantal weken voelt deze cliënt zich stukken beter. Hij voelt zich minder somber, heeft geen gevoelens meer van uitzichtloosheid en de relatie met zijn vrouw is aanzienlijk verbeterd. Na een aantal weken daarop volgend wordt de behandeling succesvol afgrond.

Nog eens 6 maanden later neemt deze cliënt contact op met zijn psycholoog omdat hij zich meer somber voelt en weer moeilijk in actie kan komen. Wanneer de man op de afspraak verschijnt wordt al snel duidelijk dat waarom hij zich slechter is gaan voelen. Vanwege het slechte weer is hij een tijdje gestopt met wandelen. De vriend waarmee hij ging sporten kreeg een blessure en daardoor is hij ook afgehaakt. Hierdoor kwam hij ook meteen minder onder de mensen. Omdat hij zich goed voelde is hij vrij snel gestopt om zijn gedachten van angst, onzekerheid en twijfel te onderzoeken…

Dit gebeurt HEEL VAAK op deze manier. Wanneer je je beter gaat voelen is noodzaak om je nieuwe gedrag/huiswerk/onderhoud aan jezelf niet meer zo duidelijk aanwezig. Gevolg is dat je hiermee gaat minderen en wellicht gaat stoppen. Je voelt dan pas weer de noodzaak als je eigenlijk al (te) laat bent…

Een verbeterplan

Jouw terugvalpreventieplan met daarin jouw concrete veranderingen, aanpassingen en nieuwe gewoonten vul je aan met specifieke risicosituaties. Deze risicosituaties kunnen bijvoorbeeld zijn: een naderende deadline, een vakantieperiode waarin veel collega’s vragen om werk over te nemen, een reorganisatie, ingrijpende gebeurtenissen in je privé leven, etc. Kijk goed naar je registraties en blik hiermee naar de toekomst: waar liggen jouw moeilijke situaties? In deze situaties is net NOG belangrijker om te blijven doen wat je jezelf nu geleerd hebt. En omdat je doorgaat met de weg die je bent ingeslagen wordt je hier steeds beter in. Je zou daarom in plaats van een terugvalpreventieplan ook spreken van een verbeterplan: je leert steeds beter om te gaan met jouw valkuilen en risicosituaties.

Dit plan maak je niet in één keer. Je gebruikt de laatste week van de training om jouw persoonlijke plan te vervolmaken. En natuurlijk pas je dit in de toekomst steeds weer aan. Succes!

Share.

About Author

Comments are closed.